Een totaalverbod voor social media voor jongeren is geen oplossing
16-09-2026 09:50
Het beschermen van kinderen en jongeren tegen bepaalde content, contacten en praktijken op sociale media krijgt terecht hoge prioriteit in de politieke wereld. Het invoeren van een totaalverbod door een hogere leeftijdsgrens voor de toegang tot sociale media lost de problematiek zelf niet op. Jongeren vinden een andere manier om toegang te krijgen tot sociale media of keren zich naar platformen waar de overheid nog minder greep op heeft. De Influencer Marketing Alliance pleit voor een gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen op basis van haalbare, proportionele Europese regels.
Sociale media maken integraal deel uit van de jongerencultuur. Via sociale media kijken jongeren naar de wereld, komen ze in contact met andere jongeren, spelen ze en informeren ze zich. De Influencer Marketing Alliance, die zowel influencers en content creators, influencer marketing en talent agentschappen als technologische partners verenigt, vraagt om meer doortastende maatregelen dan een totaalverbod wat door lokale politici opgeworpen wordt.
Recht op informatie
Een recente studie maakte duidelijk dat jongeren de actualiteit hoofdzakelijk volgen via sociale media. Een leeftijdsbeperking voor sociale media beperkt ook het recht op informatie die jongeren hebben. De traditionele media zijn actief op sociale media om jongeren te informeren, maar ook newsfluencers brengen de actualiteit op een manier die jongeren aanspreekt.
Jongeren hebben recht op informatie en moeten kunnen deelnemen aan het publieke debat. Jongeren vanaf 16 jaar mogen stemmen in België, een verbod op sociale media is niet verenigbaar met dit stemrecht.
Europese harmonisatie van de regels
De Vlaamse regels uit het Mediadecreet, en vooral de eigen interpretatie door de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM), verschillen van de Franstalige en Duitstalige aanpak in België. De Economische Inspectie heeft een andere interpretatie van de nationale wetgeving. De Europese Richtlijnen bieden een andere interpretatie van de Europese regels.
Het gebrek aan Europese harmonisatie leidt tot verwarrende, complexe en tegenstrijdige regels die het voor de sector onmogelijk maken om technisch en juridisch deze regels correct toe te passen.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Sociale media platformen beperken vandaag al de toegang voor kinderen. Zowel voor jongeren als volwassenen moeten de platformen hun verantwoordelijkheid opnemen om sociale media veilig te houden. De overheid kan de platformen verder reguleren om zowel de schadelijke inhoud te weren als de verslavende algoritmes aan banden te leggen. Platformen engageren zich om aanbevelingen in praktijk te brengen, bijvoorbeeld via het Unesco-project over misinformatie.
De bedrijfswereld legt zichzelf regels op die verder gaan dan het wettelijk kader. Niet alleen door reclame voor bepaalde producten of diensten te verbieden, maar ook om te zorgen dat reclame waarachtig en niet misleidend is. De sociale verantwoordelijkheid die merken, reclamebureau's en media (en ook influencers en content creators) dragen, komen uitgebreid aan bod.
Influencers en content creators engageren zich om de regels toe te passen via het Influencer Certificaat (www.influencercertificaat.be). Deze e-learning brengt alle reclameregels op een toegankelijke manier samen en gaat dieper in op de verantwoordelijke rol die influencers hebben ten aanzien van volgers. Merken engageren zich om met gecertificeerde influencers te werken. Niet enkel in Belgïe maar in meerdere EU-lidstaten worden dergelijke initiatieven genomen via het AdEthics programma.
Ouders moeten hun kinderen opvoeden en begeleiden om te leren werken met het internet en sociale media. Vandaag zijn ouders reeds bewust bezig met het beperken van schermtijd maar ook het kritisch omgaan met de informatie die men online ziet hoort hierbij. Door kinderen de toegang te ontzeggen, ontneem je hen ook het leerproces om bewust om te gaan met sociale media.
De academische wereld ondersteunt ouders hierbij, bijvoorbeeld via projecten zoals Mediawijs. Ook in het onderwijs is er aandacht voor misinformatie en oplichting via het internet en sociale media.
De overheid moet zorgen voor een haalbaar, effectief en proportioneel jurdisch kader in volledige Europese harmonisatie. Sociale media stoppen niet aan de landsgrens. Dat geldt zowel voor de technologie als voor de gebruikers. Een complexe wetgeving met regionale verschillen leidt tot minder efficiëntie en meer verwarring.
Conclusie
Het eenvoudigweg optrekken van de leeftijdsgrens voor sociale media leidt niet tot een veiligere omgeving. Echt beleid moet haalbaar, effectief en proportioneel zijn, en dat is deze maatregel niet. Jongeren hebben recht op informatie en het deelnemen aan het publieke debat, ook via sociale media.
Platformen, de sector, de ouders, het onderwijs en de overheid dragen een gedeelde verantwoordelijkheid en elke partij dient die op te nemen. Met het Influencer Certificaat en het ontwikkelen van zelfregulering neemt de Influencer Marketing Alliance haar stukje verantwoordelijkheid op.
De overheid moet orde op zaken stellen om de complexe en tegenstrijdige regels op Europees vlak te harmoniseren. Proportionele en haalbare regels geven alle betrokken partijen de mogelijkheid zich te engageren. De overheid moet social media omarmen en zelf investeren in maatregelen en initiatieven om de gebruikers beschermen.
De Influencer Marketing Alliance kijkt uit naar de voorstellen van de Europese Commissie die vandaag voorgesteld worden.